زبان شناسان جوان

زبانهاي اورال-آلتاي

مسئله‌ي خويشاوندي زبانهاي اورال-آلتاي از زمانهاي قبل مورد مباحثه بوده است. به نظر بسياري از دانشمندان اين دو خانواده زباني از يك منبع سرچشمه گرفته‌اند امّا طي مرور زمان علامات خويشاوندي اين زبانهاي كم‌رنگ گشته‌است.

زبانهاي اورال-آلتاي از شاخه‌ي زبانهاب التصاقي (آگلوتيناتيو) مي‌باشند. در ساختار اين زبانها ريشه افعال موقع صرف تغيير نكرده و ثابت مي‌ماند. در اين زبانها پيشوند، ‌ميانوند وجود ندارد. كلمات با استفاده از پسوندها ساخته ‌مي‌شوند. از اينرو به اين خانواده‌ي زباني، زبانهاي پسوندي نيز مي‌گويند. شاخه‌ي زبانهاي اورال-آلتاي به ترتيب زير است.

1-تركي [چواش. ياقوت. تركي عمومي] 2-مغولي 3-كره‌اي 4- ايگور-فين [مجاري.اوگوري. فين شرقي. فين غربي. لاپي]5- ژاپني.

تركي عمومي: شاخه‌ي آلتاي [شوْر، آباقان، ساقاي] شاخه‌ي تركي شرقي‌ [اؤزبك، خوارزم، جغتايي، اويغور، قاراخانلي.]

شاخه‌ي قبچاق [بالكار، پچنق، قاراچاي، باشقورد، مملوك، قازان، قيرقيز] شاخه‌ي اوغوز [تركمني، تركي آذربايجاني،تركي استانبولي، تركي قديم آناتولي، تركي بالكان.] 

مغولي: از نظر ساختار و ريشه مانند زبان تركي است. زبان مغولي و تركي در دوره‌ي امپراتوري هون‌ از همديگر فاصله گرفته‌اند. نوشتار دو  زبان فوق با الفباي سيريليك (كريل) مي‌باشد.

كره‌اي: زبان مذكور در شبه جزيره‌ي كره و همچنين منطقه‌ي خودمختار «يان‌بي يان» چين متداول است . زبان رسمي كشورهاي كره‌ي شمالي و جنوبي است. ساختار و ريشه‌‌ي زبان كره‌اي تا چندي پيش ناشناخته بود و زبان‌شناسان در انتساب اين زبان به زبانهاي آلتايي ترديد داشتند كه اين ترديد بعدها رفع گرديد و معلوم گرديد كه زبان كره‌اي از شاخه‌ي زبانهاي آلتايي مي‌باشد. اما تا بحال معلوم نگرديده است كه به كدام شاخه از اين خانواده‌ي زباني منسوب مي‌باشد. براي نوشتار اين زبان از الفباي هانگول كه با تغيير  شكل زبان و دهان تغيير مي‌يابد استفاده مي شود.

ژاپني: زبان اهالي شرق دور و در وهله‌ي اوّل مردم ژاپن و همچنين مردمي كه به ممالك ديگر كوچ كرده‌اند. زبان‌هاي ژاپني شاخه‌هاي زيادي دارد كه لهجه‌هاي اصلي و نزديك بهم (از نظز جغرافيايي)اين شيوه به چهار قسمت تقسيم مي شوند. لهجه‌هاي رايج در جزيره «ريوكيو» هم در مقايسه با هم و هم در ميان ساير لهجه‌ها داراي فرق فاحشي مي‌باشد. امروزه ژاپني‌هايي كه لهجه‌هاي مختلف در ميانشان رايج است قادر به درك زبان همديگر نيستند. دانشمندان ژاپني براي رفع فرق بين لهجه‌ها دست بكار گشته و تغييراتي را سسب شده‌اند و انديشه‌هاي جديد  خود را در مدارس ابتدايي تطبيق كرده ترويج مي‌دهند. آموزش و پروش در ژاپن بر اساس لهجه‌ي رايج توكيو پي‌ريزي شده است.

ايگور- فين: زبانهاي رايج در مناطق بين سيبري‌غربي و شمال نروژ را ايگور –فين مي‌گويند. زبانهاي لاپ، فين، موردوين، چره‌ميس، زورين، وْوتياك، وْوگول، اوستياك، مجاري از شاخهاي اين خانواده‌ي زباني مي‌باشند.     

زبان سامويت از نزديكترين اقوام زبانهاي ايگور-فين مي‌باشد. زبان مجاري جزو خانواده‌ي زبانهاي تركي،‌مغولي، تونقوس-مانچو بشمار مي‌رود كه انها نيز در رديف زبانهاي آلتاييك مي‌باشند.

چوواش- ياقوت: تركي چواش يكي از لهجه‌هاي قديم تركي است. زبان ياقوت با نام تركي ساكايي نيز مشهور است. فاصله‌ي زياد متكلمين به اين زبان از ساير مناطق ترك نشين همچنين كمبود جمعيّت و محدود بودن مناطق زيستي، باعث غريب ماندن چواشها و زبان چواشي از ديگر زبانهاي تركي بوده است. طوري كه زبان‌شناسان تا چندي پيش اين زبان را از خانواده‌ي زبان تركي نمي‌دانستند. زبان ياقوتي يا تركي ساكايي، از شاخه‌ي لهجه‌هاي سيبر-ترك مي‌باشد. و زبان تجاري مردمان ساكن در شرق شبه جزيره‌ي تايمير مي‌باشد (بغير از روسها)..        

زبان استوني: از خانواده‌ي زبانهاي اورال و از شاخه‌ي فين مي‌باشد. زبانهاي فنلاندي با زبانهاي استوني قرابت دشته و از يك خانواده‌ي زباني مي‌باشند. با در نظر گرفتن بعضي شباهتهاي موجود  بين زبان استوني و زبان روسي و همچنين قرابت مردمان اين زبان با مردم سوئيس و روسيه بطور قطع مي‌توان گفت هيچ قرابتي بين اين زبانها وجود ندارد. چون زبانهاي مذكور از خانواده‌ي زبانهاي هند و اروپايي مي‌باشند.

                   بعضي از مشخصّه‌هاي زبان‌هاي اورال-آلتاي

1- حروب بي‌صدا در اوّل كلمه بكاري نمي‌رود.

2- حرف بي صداي «ر» در اوّل كلمات بكار نمي‌رود.

3- هماهنگي اصوا ت (قانون توالي) در كلمات.

4- ادات معلوم و مجهول در اسامي بكار نمي‌رود.

5- در اين زبانها كاربرد كلمات به شكل التصاقي مي‌باشد.. [كاربرد و ساختار كلمات پسوندي مي‌باشد.]

6- اسامي هرگز جنسيّت ندارند. [نبودن جنسيّت مذكر و مونث در اسامي]

7- وفور پسوند در افعال.

8- صرف افعال [صرف افعال در اين زبانها مغاير با زبانهاي هند و اروپايي است. در اين زبانها ريشه فعل هنگام صرف ثابت مانده و تغيير نمي‌كند.]

9- در اين زبانها هرگز پيشوند و ميانوند وجود ندارد و فقط پسوند بكار مي رود.

10- فعلي دال بر مالكيّت در اين زبانها موجود نيست.

11- شكل مقابله صفات با پسوند مفعول منهي بكار مي‌رود.

12- كمي آدات استفهام. [كم بودن ادات سؤال.]

13- كمي حروف ربط.

14- ادات اشاره قبل از اسامي و اسامي قبل از فعل مي‌آيند. 

                                       زبانهای اورال-آلتاي

خويشاوندي زبانهاي اورال-آلتاي از ديرباز موضوع تحقيقات و مورد مباحثه بوده‌است. بهر حال چنين بنظر مي‌رسد كه اين دو خانواده زباني داراي يك منشاء بوده‌ و بمرور زمان قرابت‌هاي خويشاوندي آنها كم‌رنگتر شده است.

خويشاوندي زبانهاي اورال-آلتاي بر اساس مشابهت‌هاي زير مي‌باشند:

1- هر دو خانواده جزو زبانهاي التصاقي (آگلوتيناتيو) بوده و قوانين ساختاري هر دو زبان يكي مي‌باشد.

2- استروكتور  و ساختار هر دو زبان هيچ تفاوتي با هم ندارند.

3- هماهنگي حروف باصدا (قانون هماهنگي اصوات//قانون توالي)در هر دو زبان موجود است.

4- به عقيده‌ي دانشمند و زبان‌شناس مشهور «لازول رازوني» فراواني حروف صدادار و كمي حروف بي‌صدا و عدم بكارگيري حروف بي صدا در اوّل كلمه از خصوصيّات مشترك اين دو خانواده‌ي زباني مي‌باشد.

5- وجود اضافات هم به عنوان پسوند در صرف افعال و هم در ساخت كلمه در زبانهاي اورال-آلتاي از مشابهت‌هاي مهم و قابل توجه مي‌باشد.

6- در هر دو خانواده‌ي زباني مشابهت‌هاي لغوي و لغات مشترك فراواني موجود است.

                           در زبان تركي: بَن      در زبان فين: مين

                           در زبان تركي: سن     در زبان فين: سين