زبان شناسان جوان

 تحليل محتواي اخبار شهرستان "سميرم" در خبرگزاري ايرنا،

 مركز اصفهان ارديبهشت و خرداد 88

                     محقق : محمود افشاری                        استاد راهنما : محمد معادیفر

چكيده: 

   در این پژوهش كه با عنوان" تحليل محتواي اخبار شهرستان سميرم در خبرگزاري ايرنا، مرکز اصفهان- ارديبهشت و خرداد ماه 1388" ارائه شده است علاوه بر بررسي تحليل محتوايي و مقايسه اي خبرها و گزارش ها در اين دو ماه، به پيشينه تاسيس و فعاليت  خبرگزاري جمهوري اسلامي و همچنين خبرگزاري جمهوري اسلامي مركز اصفهان كه از سال 1354 شمسي كار خود را آغاز كرده است، اشاره شده است.

  بخش چهارم اين تحقيق به جداول دو بعدي و يك بعدي و بررسي متغيرها، مقوله ها، فراواني و فرضيه هاي تحقيق اختصاص يافته است.

  علاوه بر اين، نوع كار در خبر گزاري ايرنا، سياست خبري اين رسانه الكترونيك و ديدگاه هاي گوناگون در ادامه مطالب توضیح داده خواهد شد.

  يكي ديگر از بررسي هاي صورت گرفته در اين پروژه دانشجويي، خط مشي و جهت گيري اين خبرگزاري دولتي است به ويژه اينكه اين رسانه به دليل تعلق به دولت تابع سياست ها و اهداف دولت هاي وقت فعاليت و در چهارچوب قوانين و مقــررات نظام جمهوري اسلامي اطلاع رساني مي كند.

فصل اول:

مقدمه

 رسانه هاي گروهي امروزه در عصر ارتباطات و اطلاعات از شاخص ترين، تاثيرگذار ترين و مهمترين معيارها و ابزار توسعه و پيشرفت عمومي و فرهنگي جوامـــــــع بشري محسوب مي شوند.

  در حال حاضر خلق آثار بديع و جدید از خبر گرفته تا مقاله،گزارش و حتي تكه كلام هاي مهم و اثرگذار و نيز پرداختن و توجه به جوانب آموزشي، تبليغاتي، اقتصاد و...در رسانه هاي جمعي كاربرد دارد و هر روز به شكلي نو و با ترفندهاي جذب مخاطب در اشكال مختلف ونوين ارائه مي شود.

  اما به يقين ظهور نخستين مطبوعات و رسانه ها كه ريشه در فرهنگ و زندگي آدميان دارد به قبل از قرن پانزدهم و شكل گيري روزنامه ها به شكل امروزي باز مي گردد، چه اينكه در گذشته پيك هاي اسب سوار و چاپارها در روند اطلاع رساني هرچند با كمي تاخير تاثيرگذار بوده اند. با حادث شدن انقلاب صنعتي در اروپا بالطبع مطبوعات هم از اين موضوع بهره بردند و توسعه پيدا كردند.

ديگر رسانه ها و از جمله خبرگزاري ها نيز در اواخر قرن نوزدهم به عنوان اولين خبرگزاري ها كار خود را شروع كردند كه با پيشرفت جوامع به ويژه كشورهاي توسعه يافته، بروز جنگ هاي مختلف و نياز به اطلاع رساني سريع و فوري روز به روز به شمار اين دست رسانه ها افزوده شد.

  امروزه سيطره رسانه هاي الكترونيك بركسي پوشيده نيست و اين سير تكاملي و سريع به قدري تند و روزمره است كه حتي ديگر رسانه ها و مطبوعات را در عصر رقابت با اين رسانه هاي نو به چالش كشيده است.

   توسعه رسانه هاي ديجيتال، حد و مرزي ندارد و به عنوان نمونه با وجود خبرگزاري هاي رسمي، دولتي و با سابقه در كشوري مانند ايران هر روز شاهـد شكل گيري سايـــــــت ها،     پايگاه هاي خبري، وبلاگ هاي خبري و ارائه تبليغات به شيوه هاي نوين هستيم.

بيان مساله

  سابقه و شروع به كار خبرگزاري ها به دهه اول سال 1820 ميلادي باز مي گردد. آن زمان، انجمن روزنامه هاي صبح، در شهر نيويورك تشكيل شد تا گزارش هايي را كه از قاره  اروپا  مي رسد، جمع آوري كند. پس از آن خبرگزاري هاي ديگر محلي در ايالات متحده راه اندازي شدند و اين روند تا سال 1856 كه خبرگزاري انجمن اخبار عمومي تشكيل شده كه از همكاري بسياري از روزنامه هاي مهم نيويورك به وجود آمده بود، ادامه يافت.

    آسوشيتدپرس نيويورك در دهه 1870 تاسيس شد، يك خبرگزاري مشاركتي از روزنامه هاي نيويورك به شمار مي رفت. در سال 1882 يونايتدپرس تاسيس شد كه طي سال هاي بعد همه اين سازمان ها در هم ادغام شدند، اما در همان سال يك سازمان رقابت جو، تحت عنوان آسوشيتدپرس از ايالات ايلينويز تاسيس شد.

    طي همان سال ها در اروپا سه سازمان خبـــــــري بين المللي خبرگزاري هاواس از پاريس(1835)، كمپاني رويتر تلگرام از لندن (1851) كه به رويترز شهرت يافت و كانتيننتال تلگراف كمپين از برلين( 1849) كه به خبرگزاري ولف شهرت يافت، آغاز به كار كرده بودند. ايـن سازمان ها در ابتدا به عنوان سرويس هاي جمع آوري اطلاعات مالي براي بانكدارها فعاليت خود را آغاز كردند اما پس از آن گسترش يافتند تا اخبار جهان را نيز پوشش دهند. تا سال 1866 سازمان هاي ملي در بسياري از كشورهاي اروپايي ظهور كرده و اخبار را پوشش داده و آنها را به فروش مي رساندند.

    پس از اينكه آسوشيتدپرس قراردادهاي تبادل با شبكه هاي جهاني امضا كرد، يونايتدپرس در سال 1897 با شكست مواجه شد. در سال 1900 آسوشيتدپرس كه قصد داشت اعضاي خود را در استفاده از خدمات محدود كند به واسطه قانون ايالات متحده در سال 1915 مبني بر ممنوع اعلام كردن اعضاي استفاده كننده از خبرهاي آسوشيتدپرس ايلينويز و حكم يك دادگاه عالي اين سازمان منحل اعلام شد و بار ديگر در ايالت نيويورك به عنوان سازماني با عضويت غيرانتفاعي به فعاليت پرداخت و از آن پس به عنوان آسوشيتدپرس  شهرت يافت . در سال 1906، ويليام رادولف هيرست نيوز سرويس اينترنشنال  را راه اندازي كرد. اگرچه يونايتدپرس آسوسيشن كه اغلب با عنوان يونايتدپرس از آن ياد مي شود، ارتباطي با سازمان هاي اوليه نداشت اما به عنوان بخشي از روزنامه هاي اسكريپس ها وارد فعاليت كرد و اخبار خود را به فروش مي رساند.

  اين دو  به تدريج رشد كردند تا دهه 1930 كه فعاليت خارجي آنها باعث شد از اتكا به خبرگزاري هاي اروپايي رها شوند، اين امر موجبات انعكاس ديدگاه هاي ملي درباره اخبار سياسي را فراهم كرد.

     پس از جنگ جهاني دوم بسياري از سازمان هاي خبري از جمله رويترز، آسوشيتدپرس ، خبرگزاري فرانسه (نام تغيير يافته آژانس هاواس ) به صورت مشترك به اعضاي ناشر آنها تعلق گرفت . در ميان سازمان هاي خبري كه با رويترز همكاري مي كنند مي توان به كنيدين پرس ، آسوسيتدپرس استراليا، و پرس تراست هندوستان اشاره كرد.

 اهداف تحقيق

    هدف كلي: بررسي اخبار و رويدادهاي شهرستان سميرم، انتشار يافته در سايت خبرگزاري ايرنا استان اصفهان در ماه هاي ارديبهشت  و خرداد 1388 به روش تحليل محتوا

 اهداف جزئي:

   - آمار و تعداد اخبار و گزارش ها و بررسي آنها

   - آگاهي از روند كار خبر در ايرنا و به خصوص خط مشي اين رسانه دولتي

اهميت و ضرورت تحقيق

  اين تحليل در خصوص اخبار شهرستان سمیرم است که براي اولين بار در استان اصفهان صورت گرفته است. در اين تحقيق پوشش عمومي اخبار و اطلاع عامه مردم از خبرهاي روزانه به ويژه با راه اندازي سايت اخبار استاني  خبرگزاري ايرناي مركز اصفهان  را مورد توجه قرار داده است ، چرا كه با آغاز به كار اين سايت امكان پوشش بيشتر اخبار، حتي از دورافتاده ترين روستاها و با حداكثر ظرفيت كار خبر به منظور توسعه فعاليت هاي خبري ايرنا فراهم شده است.

 فرضيه ها

   1- بین جهت گیری (سوگيري) مطالب و اخبار و موضوعات مطالب رابطه ي معناداری وجود دارد.

    2- بین انواع عكس در خبرهاي ايرنا با نوع تيتر اخبار از لحاظ ارزش هاي خبري رابطه ی معناداری وجود  دارد.

پيشينه تحقيق

   تحقيقات و پژوهش هاي صورت گرفته پيرامون خبرگزاري اسلامي عموماً در دانشگاه هاي تهران، دانشكده خبر و دانشگاه علامه طباطبايي انجام شده است ، اما در رابطه با خبرگزاري ايرنا در مركز اصفهان تاكنون تحقيق جامع و پژوهشي صورت نگرفته است.

فصل دوم :

تحليل محتوا

  اصطلاح تحلیل محتوا کمی بیش از پنجاه سال است که مطرح شده است. اولین بار واژه نامه انگلیسی وبستر در 1961 آن را وارد دایره واژگان خود کرد. اما ریشه تاریخی آن به آغاز کاربرد انسان از نمادها و زبان بر می گردد.

نقش تحلیل محتوا در تحقیقات ارتباطی

1) الگوی تأثیرات قوی: ریشه در نظریه های اوائل قرن بیستم دارد و بر این باور است که رفتارهای انسان و حیوان را می توان به شکل یک مجموعه «محرک – پاسخ» دید. برخی محققان علوم ارتباطات به پیام های ارتباطی و تأثیرات فرضی آن ها روی  نگرش ها، باورها و رفتار مردم از این منظر می نگرند، محققان علاقه مند به این تأثیرات نوعاً از روش تجربی برای آزمون فرضیه  خود استفاده کرده اند. در نیمه اول قرن بیستم این فرض در میان دانشمندان و عموم مردم وجود داشت که محرک هایی نظیر      پیام های اقناعی توده ای، می تواند منجر به پاسخ های قوی شود. در این خصوص می توان به تبلیغات سیاسی در طول دو جنگ جهانی، بررسی تأثیر فیلم روی رفتار کودکان و سخنوری بلشویک ها یا نازی ها اشاره داشت.

   فرض تأثیرات قوی رسانه ها به تدوین مدل ها و نظریه های اولیه ارتباطات، مثل نظریات تزریقی و گلوله ای انجامید. پیش فرض عمده این نظریه ها این است که اعضای جامعه، مخاطبان بی دفاع و منفعل هستند.

   «تحلیل محتوا» جایگاه مشروعی در میان موافقان تأثیرات قوی پیام داشت که به خاطر نقش علی محتوای ارتباطات بود که در مدل های تعریف شده در تحقیقات تجربی آزموده شده و از سوی مردم و بعضی سیاست سازان و دانشمندان به محتوا نسبت داده می شد.

2) الگوی تأثیرات محدود: فرض تأثیرات قوی که مستقیم و یکنواخت بود به علت ساده انگارانه بودن، مورد چالش قرار گرفت و حداقل الگوی تأثیرات قوی تعدیل شد (سورین و تانکارد). موافقان الگوی اثرات محدود، معتقدند که مخاطبان برخلاف تصورات قبلی منفعل و ناتوان نیستند و از رسانه ها و پیام ها برای اهداف شخصی خود استفاده می کنند. طرفداران اثرات محدود پیام می گویند مردم آن دسته از پیام ها که با باورها، نگرش ها و عقایدشان همخوانی داشته باشد را انتخاب و بقیه را رد می کنند. همچنین معتقد هستند که تصمیم راجع به پذیرش، اقتباس یا آموختن از یک پیام، تابع ویژگی های اجتماعی و روانی موجود در آن هاست، نه اثرات اقناعی. این الگو «تحلیل محتوا» را با چالش روبرو کرد.

3) الگوی تأثیرات مشروط: این الگو امکان آشتی نتایج متضاد رویکردهای تأثیر قوی و تأثیر محدود را فراهم آورد.

اگر چه تحلیل محتوا در طول زمان و در اثر نظرات مختلف و متفاوت، فراز و نشیب هایی داشته است اما هنوز هم به عنوان ابزاری مهم در تحقیقات و نیز در طبقه بندی انواع پیام، کارساز و قابل اعتماد است.

  آنچه تا کنون گفته شده به طور ضمنی محتوا را به عنوان شرط مقدم در نظر گرفته و نتایج حاصل از رویارویی با محتوا  را  نشان می دهد. اما خود محتوا هم حاصل فرایندها و پیش شرط هایی است که به شکل گیری ساختار آن منتهی شده اند.

   هر چند همه جا و در تعاریف، روزنامه نگاری را انعکاس واقعیت می دانند، اما حقیقت این است که گزارشگری خبر انعکاس آینه وار واقعیت ها نیست، بلکه روزنامه نگاران با دخل و تصرفی که در اخبار می کنند در واقع «تولید کننده خبر» هستند. در واقع در شکل گیری خبر تأثیر گذارند.

   به هر حال روش های تحقیق، سازندگان فرضیه هستند و تحلیل محتوا به عنوان یک روش، ابزاری مهم در ساختن فرضیه و نظریه، هم در مورد فرایند ارتباط (شکل گیری پیام) و هم در مورد تأثیرات آن می باشد.

تعریف تحلیل محتوا

تعاریف متعددی از تحلیل محتوا ارائه شده است، از جمله:

   *وبر: روشی است که با استفاده از یک سلسله عملکرد ها، نتیجه گیری های معتبری از متن به عمل می آورد.

   *کریپندروف: روش است برای گرفتن نتایج معتبر و قابل تکرار از داده های استخراج شده از متن.

   *برلسون: روشی برای توصیف عینی، کمی و قاعده مند محتوای آشکار پیام های ارتباطی است.

***در مجموع تحلیل محتوای کمی را می توان این گونه تعریف کرد:

   "آزمون نظام مند و تکرارپذیر نمادهای ارتباطی که طی آن، ارزش های عددی بر اساس قوانین معتبر اندازه گیری به متن نسبت داده می شود و سپس با استفاده از روش های آماری، روابط بین آن ارزش ها تحلیل می شود. استخراج نتیجه درباره معنا یا پی بردن به بافت و زمینه ارتباط، هم در مرحله تولید و هم در مرحله مصرف، صورت می گیرد"

***در تعریف فوق دو اصطلاح کلیدی وجود دارد:

   الف) تحلیل محتوا نظام مند (سیستماتیک) است، این اصل، علمی بودن روش را مورد تأکید قرار می دهد.

    ب) تکرارپذیری تحلیل محتوا که به اعتبار، اعتماد، عینیت و روشنی در توصیف رویه ها اشاره دارد.

 هدف تحلیل محتوا

1) توصیف ارتباطات

2) استنتاج از زمینه تولید و مصرف ارتباطات

  تحلیل محتواهای کاربردی، اغلب توصیفی هستند. تحلیل گران محتوا، چه در تحقیقات کاربردی، چه در تحقیقات بنیادی معمولاً اول داده های توصیفی را جمع نمی کنند تا بعد سوالات را مطرح نمایند، برعکس جریان تحقیق را طوری هدایت می کنند که به سوال تحقیق برسند. در مورد تحقیقات بنیادی، سوال تحقیق در یک چهارچوب نظری مطرح می شود.

    محقق برای نتیجه گیری درباره فرآیند تولید محتوا و پیامدهای مصرف آن، می بایست به وسیله یک نظریه هدایت شود. مثلاً اگر تحلیل گر محتوا پوشش اخبار اقتصادی را بررسی می کند، باید اولویت های مردم در مورد رسانه های خبری خاص یا اعتبار آن ها برای رسانه ها را بشناسند.

انتقادهای وارده به تحلیل محتوا

1. یک نماد خاص می تواند تأثیرات بسیار زیادی داشته باشد. هالستی معتقد است که کمی شدن به سطحی شدن می انجامد، زیرا فقط مسائلی می توانند برای تحقیق تحلیل محتوا انتخاب شوند که قابلیت کمی شدن را داشته باشند.

 2. ارتباطات دارای دو محتوای آشکار و پنهان است و تحلیل محتوا تنها می تواند به محتوای آشکار که در برگیرنده معانی صریح است بپردازد، حال آنکه محتوای پنهان مهم تر است.

  علی رغم این انتقادها، تحلیل محتوا کاربردهای زیادی دارد. یکی از اصلی ترین کاربردهای آن، آزمون هر نظریه ای است که با در برگیری و فرآیند منتهی به تولید پیام سروکار دارد. در درازمدت بدون مطالعه محتوا نمی توان به بررسی ارتباطات جمعی پرداخت.

 مزایا و کاستی‌های تحلیل محتوا

   همانند هر روش دیگری، تحلیل محتوا نیز دارای مزایا و کاستی‌هایی است که به چند نمونه از آن اشاره ‌می‌کنیم :

  الف) مزایای تحلیل محتوا

1-  امکان مقایسه تطبیقی در دوره‌ها و زمان های مختلف در تحلیل محتوا، که در تحقیق پیمایشی به این آسانی امکان‌پذیر نیست.

2- با تعدادی کدگذار مجرب می‌توان انبوهی از داده‌ها را جمع‌آوری کرد.

3- با وجود امکانات رایانه ای، امروزه می‌توان هزاران هزار اطلاعات را ثبت و به آسانی محاسبات را انجام داد و تحلیل نمود.

4- با تحلیل محتوای رسانه‌ها می‌توان به سیاست و خط‌مشی آن رسانه‌ها پی ‌برد.

5- این شیوه از پژوهش روشی مناسب و کم هزینه برای به‌ دست ‌آوردن اطلاعات بسیار در زمینه های گوناگون است.

6- در شیوه تحلیل محتوا، پژوهشگر مانند مصاحبه‌گر در شیوه مصاحبه، حضور فیزیکی ندارد. از آنجا که اشخاص در زمانی که زیر نظر هستند واکنش غیرمعمول نشان می‌دهند، روش تحلیل محتوا این برتری را دارد که به دلیل عدم نظارت مستقیم، باعث می شود افراد به راحتی در پژوهش همکاری کنند.

7- در این شیوه، به دلیل استفاده از آمار و ارقام، ارزش علمی پژوهش رسانه‌ایی بیشتر می‌شود. این روش بر اساس شمارش و سنجش عمل می‌کند و یافته‌ها را در قالب اعداد عرضه می‌کند؛ بنابراین این امکان را می‌دهد تا پژوهشگران دیگر نیز با تکرار تحقیق، به صحت و سقم همان اعداد دست یابند.

  ب ) کاستی‌های تحلیل محتوا

1- جمع‌آوری، ثبت و اصلاح داده‌ها طولانی و نیازمند وقت بسیاری است.

2- در بین عناصر ارتباط (فرستنده، گیرنده، پیام و وسیله ارتباطی) تنها پیام های تولید شده قابل بررسی و تحلیل می‌باشد.

3- تأثیر پیام های تولیدشده بر روی مخاطبان به طور مستقیم قابل بررسی علمی و عینی نیست، هر چند که نمی‌توان آثار این پیام ها را نادیده گرفت.

مراحل تحليل محتوا

  1)  طرح هدف، مسئله، سؤال ها و فرضیه های تحقیق

  2)  انتخاب واحد تحقیق

  3)  ساختن مقوله ها و زیرمقوله های تحقیق

  4)  تعیین جامعه مورد مطالعه و نحوه نمونه‌گیری

  5)  کدگذاری و نحوه جمع‌آوری داده‌ها

  6)  کنترل و صحت کدگذاری کدگذاران

  7)  پایایی و روایی تحقیق

  8)  آزمون های آماری

  9)  تجزیه و تحلیل داده ها

 10)  خلاصه و نتیجه گیری و نوشتن گزارش 

     پژوهش : کوششی است در راستای کشف حقایق علمی و اشاعه آن در میان مردم برای بهره‌مندی از آن. به عبارت دقیق تر، پژوهش که همان آشکارسازی واقعیت و در نتیجه دستیابی به کشفیات و حقایق است، امری است که با گذشت زمان همراه با پیشرفت فن‌آوری و بروز مشکلات فنی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تازه، اهمیت اساسی‌تری یافته است.

    فرضیـه:  پاسخ محقق به پرسشی جهت‌یافته است که وی در برابر امری واقعی که از قبل برگزیده، مطرح می‌سازد. این پاسخ می‌تواند به منظور بررسی انطباق قوانین شناخته‌شده با موضوع موردنظر محقق و یا جهت دستیابی به قوانین تازه، روابطی نو و یا پیشنهاد تجربه‌هایی جدید باشد. نکته مهم در امر تحقیق آن است که رد یک فرضیه در کاهش یا  افزایش اعتبار تحقیق هیچ‌گونه تأثیری ندارد.

    متغیر : هر صفت، ویژگی یا عنصر کمی و یا کیفی که در تحقیق تغییرپذیر باشد.

    متغیرها از مهمترین مباحث در تحقیقات اجتماعی ـ انسانی هستند، به عبارت دیگر یکی دیگر از مراحل تحلیل محتوا ساخت متغیرهاست. اهمیت و ارزش تحلیل محتوا در توانایی پژوهشگر در ساخت مقوله‌هایی است که در واقع متغیرهای تحقیق قلمداد می‌شوند و هدف از این کار، شناخت علت یا عوامل پیدایی یا تغییر موضوع مورد تحقیق است و همان طور که در تعریف بیان شد از آنجا که این عوامل تغییرپذیر و قابل سنجش هستند، آنان را متغیر می‎خوانند. نکته دیگر آنکه لازم است پژوهشگر علاوه‌ بر شناخت همه انواع متغیرها، روابط آنها را با یکدیگر شناسایی کند و میزان تأثیرگذاری یک متغیر بر متغیر دیگر را سنجیده و اندازه‌گیری کند. باید روابط یک سویه متغیرها را از روابط دوسویه تمییز دهد و شبکه متغیرها را که ضمن تأثیر متقابل بر یکدیگر بر پدیده‌های دیگر اثرمی‌گذارند، بازشناسی کند.

   متغیرهای تحقیق از هر نوعی که باشند در دو دسته اصلی قرار می‌گیرند :

    الف) متغیر مستقل : منظور متغیر یا متغیرهایی است که بر دیگر متغیرها تأثیر می‌گذارند. به عنوان مثال این فرضیه که می‌گوید، طلاق در بروز رفتارهای نابهنجار فرزندان تأثیر مستقیم دارد، طلاق را متغیر مستقل شناخته است.

   ب ) متغیر وابسته، تابع یا غیرمستقل : منظور متغیر یا متغیرهایی است که در جریان تحقیق، متأثر از متغیر یا متغیرهای دیگر هستند. به طور مثال در تحقیقی که موضوع آن بررسی اشتغال زن در شهر تهران است، نتیجه می‌شود که تحصیل زن بر اشتغال و نوع شغل او اثر می‌گذارد. در این مثال اشتغال به دلیل متأثرشدن از تحصیل، متغیر وابسته شناخته می‌شود.

  واحد های اندازه گیری در تحلیل محتوا

    واحد های اندازه گیری در تحلیل محتوا به 2 دسته کلی با عنوان «واحد محتوا» و «واحد تحقیق» و زیر مجموعه هایی تقسیم بندی می شوند که در ادامه تشریح خواهند شد:

1) واحد محتوا

   عناصری هستند که به طور خاص به معنی و تولید محتوا مربوط می شوند. این عناصر مستقل از مطالعه بوده و به وسیله تولید کننده (به وجود آورنده) محتوا تعریف می شوند. از این عناصر برای عملیاتی کردن واحدهای تحقیق می توان استفاده کرد. واحد محتوا می تواند اشکال مختلفی داشته باشد:

 الف) واحدهای فیزیکی: فضا و زمان اختصاص داده شده به محتوا را اندازه گیری می کنند، مثلاً سطح زیر چاپ در  رسانه های نوشتاری و زمان (ثانیه) در رسانه های شنیداری و دیداری.

 ب) واحدهای نمادین: این واحدها را می توان به چند بخش تقسیم بندی نمود:

     - واحدهای نحوی: واحدهای گسسته که ساده ترین آن ها «واژه» است، جمله، پاراگراف، تصویر، مقاله، کتاب، برنامه تلوزیونی و یا هر جزیی از محتوا که بتوان آن را در محدوده های خاص زمانی و فیزیکی تعریف کرد، از این جمله اند.

    - واحدهای ارجاعی (استنادی): شامل واحدهای مختلف فیزیکی یا زمانی مثل رویداد، مردم، موضوع ها و... است که به محتوا استناد می کند. برخی به جای این اصطلاح از اصطلاح واحد شخصیت استفاده می کنند.

   - واحد قضیه ای: قرار دادن محتوا در یک ساختار منسجم برای تحلیل آسان معنی، مثلاً اظهارات رهبران سیاسی روی یک طیف 5 درجه ای یا 7 درجه ای لیکرت

 - واحدهای مضمونی: مفاهیم مورد نظر در محتوا را از نظر ساختاری مشخص می کنند.

لازم به ذکر ابنکخ، سه واحد اخیر شبیه هم هستند زیرا می کوشند به عناصر معنایی خاص در پیام دست پیدا کنند.

 2) واحد تحقیق

   اجزایی از محتوا هستند که به وسیله محقق انتخاب و تعریف می شوند. این واحدها زیر مجموعه واحد محتوا و خاص یک تحقیق اند. واحد تحقیق انـــواع مختلفی دارد که در ادامه می آیند:

   - واحد نمونه گیری: واحدهای فیزیکی که از کل محتوای مورد مطالعه انتخاب می شوند.

   - واحد ثبت: اجرایی از محتوا هستند که در فرآیند کدگذاری، طبقه بندی خواهند شد. واحد ثبت باید دارای تعاریف زمانی و مکانی باشد، مثل کلمه، مقاله، نامه، سخنرانی و... (مثلاً در بررسی فیلم، «فیلم خشن» واحد نمونه گیری است و «صحنه های خشن فیلم» یا کوچکتر از آن «عمل خشونت بار» واحد ثبت است).

  - واحد متن (زمینه ای): عناصری که محقق را به زمینه ای که باید در تخصیص محتوا به طبقات مورد آزمون صورت بگیرد، هدایت می کنند. اگر مقوله وضعیت اجتماعی _ اقتصادی یک شخصیت تلویزیونی باشد، طبقه بندی شخصیت ها بر اساس لباس، مهارت زبانی، ویژگی ها، رفتار، دوستان و... نشان دهنده محتوایی هستند که برای کدگذاری فراهم می کنند. واحدهای متن می توانند بزرگ تر یا به اندازه واحدهای ثبت باشند، اما نمی توانند کوچکتر از آن ها باشند.

  - واحد تحلیل: به واحدهایی گفته می شود که از نظر آماری تحلیل می شوند تا به فرضیه یا سوال تحقیق پاسخ داده شود. مثلاً در مطالعه خشونت تلویزیونی عمل شخصیت های فیلم می تواند پرخاشگرانه یا غیرپرخاشگرانه باشد، در اینجا واحد ثبت «عمل» است و واحد تحلیل می تواند میانگین اعمال پرخاشگرانه در هر برنامه تلویزیونی باشد. یک واحد تحلیل هرگز کوچکتر از واحد ثبت نیست.

نمونه گیری در تحلیل محتوا

  ویژگی یک نمونه خوب آن است که معرف کل جامعه باشد. نمونه گیری در تحلیل محتـــوا می تواند به دو شکل صورت گیرد:

     1- نمونه گیری غیراحتمالی:

      این نوع نمونه گیری اگر چه قابل تعمیم به کل جامعه نیست اما کاربردهای خاص خود را دارد و به دو گونه انجام می شود:

    - آسوده: وقتی صورت می گیرد که همه واحدها در جمعیت مورد آزمون در دسترس باشند.

    - ترجیهی یا هدفمند: با توجه به ماهیت تحقیق، مطالعه روی نوع خاصی از جمعیت مورد آزمون یا زمان های خاصی، مثلاً به دلیل اهمیت یا نقش کلیدی تاریخی یک سلسله محتوای تولید شده به شکل متوالی، صورت می گیرد.

در نمونه گیری غیراحتمالی تعمیم نتایج دارای محدودیت بدیهی است، اما با 3 شـرط توجیه می شود:

 - دسترسی به همه محتوای مورد مطالعه، دشوار باشد.

  -  منابع مالی لازم جهت نمونه گیری تصادفی موجود نباشد.

  -  پژوهش اکتشافی باشد، محقق به دنبال کشف مساله ای مهم در زمینه ای است که تا کنون تحقیقی در آن زمینه صورت نگرفته است.

2) نمونه گیری احتمالی (تصادفی): در این نوع نمونه گیری هر یک از اعضای جمعیت مورد مطالعه، باید شانس مساوی برای حضور در نمونه را داشته باشند.

 نگاهي كوتاه به سازمان  خبرگزاري جمهوري اسلامي(ايرنا)

تاريخچه:

 دوم شهريورماه   1313 خورشيدي، دفتري به نام  آژانس خبري پارس در وزارت امور خارجه ايران  راه اندازي شد تا رويداد هاي كشور را گردآوری و در دسترس مردم و مطبوعات قرار دهند و علاوه بر اين دو نشريه صبح و عصر به زبان‌های فارسی و فرانسه برای مسوولان و خبرگزاری‌های خارجی و روزنامه‌ها منتشر و ارسال می‌كرد.اين دفتر به مدت شش سال از ادارات تابعه وزارت امور خارجه بشمار مي رفت تا آن كه در ارديبهشت ماه 1319 خورشيدي اداره كل تبلبغات تاسيس شد و به عنوان زيرمجموعه اين اداره به كار خود ادامه داد.از آن پس اين آژانس زير نظر وزارتخانه هاي فرهنگ، پست و تلگراف و تلفن، كار و نخست وزيري انجام وظيفه كرد.در اسفند 1342وزارت اطلاعات و جهانگردي تاسيس شد و آژانس پارس به تابعيت آن وزارتخانه درآمد.

  در سال 1354 خبرگزاري پارس به صورت يك شركت دولتي مستقل با اساسنامه خاص  به فعاليت ،گردآوري خبر و تهيه عكس ادامه داد.خبرگزاري پارس تحول خود را مديون انقلاب اسلامي است و در هشتم دي ماه 1360 با تصويب مجلس شوراي اسلامي به نام خبرگزاري جمهوري اسلامي تغيير نام داد كه در حال حاضر هم به صورت يك شركت دولتي مستقل و از مجموعه هاي سازماني تخصصي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي بشمار مي رود.

 خبرگزاري ايرنا، مركز اصفهان

   پيشينه تاسيس و آغاز به كار خبرگزاري ايرناي مركز اصفهان به سال 1354 شمسي باز مي گردد.در آن سال ها راديو ،ارشاد، گردشگري و خبرگزاري، همه باهم در كوچه تاج خيابان ارديبهشت اصفهان فعاليت مي كردند.اما با مستقل شدن خبرگزاري كه قبل از انقلاب آژانس پارس نام داشت و با جدا شدن آن از ارشاد، محل اداري آن هم به خيابان مطهري غربي اول كوچه ويلا منتقل شد. آن زمان خبرگزاري اصفهان 7 نفر كارمند و خبرنگار داشت كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي دو نفر ديگر به كاركنان آن اضافه شد.

  خبرگزاري مركز اصفهان، در آن سال ها رابط و نماينده اخبار شهرستاني مثل امروز نداشت و تنها آقاي زارع از ميمه بود كه اخبار آن منطقه را پوشش   مي داد. در زمان جنگ تحميلي مركز اصفهان از لحاظ ارسال و نشر سريع اخبار پيشتاز بود و حائز رتبه اول كشور شد.خبرهايي كه آن دوران به وسيله تلكس خبري به تهران ارسال مي شد و در اختيار عموم قرار مي گرفت.

  در حال حاضر خبرگزاري ايرنا در استان اصفهان در اكثر شهرستان ها نماينده و خبرنگار دارد و كاشان نيز به صورت دفتري مجزا اداره مي شود كه اخبار آن در خروجي سايت اصفهان قرار مي گيرد.

   تا دو سال گذشته همه  اخبار و گزارش هاي ايرناي اصفهان تنها امكان انتشار در خروجي سايت استان ها (ملي) را داشت كه از اواخر سال 86 و با راه اندازي سايت استاني خبرگزاري اصفهان امكان انتشار اخبار در حوزه استاني و بالطبع نشر بيشتر اخبار در اين خروجي فراهم شد.

   همچنين در اين مركز تعدادي از دبيران برجسته و خبره عرصه خبر و رسانه اخبار مناطق چهارم خبري ايرناي كشور از استان هاي چهارمحال و بختياري، يزد، قم ، دفتر كاشان و اصفهان را دريافت و مستقيماً بر روي خروجي اصلي سايت سراسري ايرنا قرار مي دهند.

 فصل سوم:

روش آماري

       روش آماري ارائه شده در این تحقيق تحلیل محتوا و تجزیه و تحلیل بر اساس بـــرنامه نرم افزاري"S P S S " مي باشد.

 جامعه آماري

   مجموعه اخبار و رويدادهاي خبرگزاري جمهوري اسلامي (استاني و ملي) – در شهرستان سميرم در ماه هاي اردیبهشت و خرداد 88 می باشد

 نمونه آماري

  خبرها و رويدادهاي خبرگزاري ايرنا، مركز اصفهان در ماه هاي ارديبهشت و خرداد 1388

فصل چهارم:

 جدول شماره 1- (یک بعدی) مربوط به مقوله موضوعات مطالب  (1x)

    جدول شماره 1 نشان مي دهد از مجموع 28 تيتر ارائه شده، بيشترين فراواني مربوط به سياست داخلي 13 با 46 درصد و كمترين فراواني مربوط به زيرمقوله هاي حوادث، حقوق بشر، انرژي، امور قضايي، سياست خارجي و دفاعي و نظامي با صفر درصد است.

 جدول شماره 2 – (یک بعدی) مربوط به مقوله سبک مطالب (2x)

      جدول شماره 2 نشان مي دهد از مجموع 28 تيتر ارئه شده از نظر سبك مطالب و خبرها، بالاترین فراواني مربوط به گزينه ساير 19 با 68 درصد و كمترين فراواني در مورد گزينه هاي ترجمه و تفسير با صفر درصد مي باشد.

 جدول شماره 3 – (یک بعدی) مربوط به مقوله سوگیری مطالب (3x)

    جدول شماره 3 نشان مي دهد از مجموع 28 تيتر ارئه شده از نظر سوگيري، بالاترين فراواني 12 با 43 درصد مربوط به زيرمقوله خنثي و كمترين فراواني مربوط به گزينه منفي 5 با 18 درصد است.

  جدول شماره 4 (یک بعدی) – مربوط به مقوله نوع عکس ها (4x)

 

  جدول شماره 4  نشان می دهد از مجموع 28 تيتر خ ارئه شده از نظر نوع عكس، بيشترين فراوانی مربوط به زيرمقوله ساير 12 با 43 درصد و كمترين فراوانی مربوط به عكس خبري 2 با 7 درصد است.

 جدول شماره 5 (یک بعدی) – مربوط به مقوله لحاظ ارزشهای خبری به جزء تازگی (5x)

   جدول شماره 5 نشان مي دهد از مجموع 28 تيتر ارئه شده از لحاظ ارزش هاي خبري، بالاترين فراواني مربوط به ساير 10 با 36 درصد و كمترين آن مربوط به زير مقوله هاي تضاد و برخورد و تازگي با صفر درصد مي باشد.

  فرضیه اول : بین جهت گیری (سوگيري) مطالب و اخبار و موضوعات مطالب رابطه ي معناداری وجود دارد.

جدول دو بعدی- مربوط به مقوله های سوگیری مطالب(x3) و مضوعات مطالب(x1)

 

   تفسیر جدول: در اين جدول مشخص شد كه بين موضوعات مطالب و خط مشي ايرنا به ويژه در مسائل سياست داخلي رابطه معناداري وجود دارد.

  فرضیه دوم : بین انواع عكس در خبرهاي ايرنا با نوع تيتر اخبار از لحاظ ارزش هاي خبري رابطه ی معناداری وجود  دارد.

 جدول دو بعدی، مربوط به مقوله های نوع عکس(x4) و نوع تیترها از لحاظ ارزش خبری(x5)

 

    تفسیر جدول: در اين فرضيه مشخص شد بيشتر تصاوير خبري بكار رفته در سايت ايرنا از گزينه ساير و بعد از آن آرشيوي هستند و اين موضوع نشان می دهد که رابطه معناداري با ارزش خبري خبرهاي ايرنا دارد.

فصل پنجم:

نتيجه گيري:

  در اين پروژه دانشجويي، تمامي اخبار و رويدادهاي شهرستان سميـــــرم انتشار يافته در ماه هاي ارديبهشت وخرداد 1388 شمسي كه همگي توسط نماينده خبرگزاري در آن شهرستان گردآوري شده بود(به غير از اخبار اصفهان ، شهرضا و دهاقان و ...) مورد بررسي قرار گرفت.

  بيشتر خبرهاي اين محدوده زماني مربوط به حوزه سياست داخلي بود كه نشان دهنده خط مشي ايرناي اصفهان، به خصوص در آن زمان خاص يعني ايام انتخابات رياست جمهوري دهم و بيان ديدگاه هاي رجال سياسي و روند برگزاري انتخابات در شهرستان سميرم بود. اما برخي حوزه ها مانند انرژي، سياست خارجي و حوادث در اين دو ماهه خبر نداشتند.

   تهيه خبرها عموماً توليدي و پوششي و در راستاي سياست گذاري هاي خبرگزاري دولت و با نوشتاري در چهارچوب رسانه ايرنا كار شده بود.

پیوست ها

دستورالعمل کد گذاری اخبار خبرگزاری ایرنا در اردیبهشت و خرداد 88

بر اساس سیستم    نرم افزاری  SPSS

 

 فرم کدگذاری دستورالعمل کد گذاری اخبار خبرگزاری ایرنا در اردیبهشت و خرداد 88

بر اساس سیستم نرم افزاری  SPSS

 1-  آرشيو خبرگزاري ايرنا، مرکز اصفهان

2-  سايت علمي – تحقيقاتي باشگاه انديشه

3-  كتاب تحليل محتوا اثر: علي داوري

4-  مصاحبه با محمود زماني از بازنشستگان خبرگزاري ايرنا، مرکز اصفهان

5-  سايت داخلي خبرگزاري ايرنا به آدرس:  www.info.irna.net

6-  روزنامه اعتماد، مورخ 24 تير ماه 1380